Lablar hissiyotlarimizni ifodalovchi, so’zlarimizga to’siq bo’luvchi, bizga o’ziga xoslik beruvchi, tishlar, yonoq va kulgichlar, burun bilan uyg’unlikda bo’lishi kerak bo’lgan to’ldiruvchi estetik birlikdir. Qalinligi, nisbati, chizig’i va chuqurchalari bilan kulgichimizning kaliti bo’lgan lablar yuzni idrok etishda juda muhim o’rin tutadi. Har ikki labda ham qizil (shilliq qavat) va teri chizig’ining aniq o’tishi yanada jozibali ko’rinish beradi. Pastki labda o’rta chiziq muhimroqdir. Yuqori labda esa burun teshiklaridan pastga tushuvchi ustunlar va ular orasidagi chuqur qism (filtrum), yuqori labning o’rta chizig’ida joylashgan eros yoyi va uning o’rtasidagi chiqindi aniq bo’lishi kerak bo’lgan anatomik tuzilmalardir. Oltin nisbatlarga ko’ra, yuqori lab-pastki lab nisbati 2/3 ni tashkil etadi va yuqori lab pastki labdan biroz oldinda bo’lishi kerak.
Tuzilmaviy yoki yoshga bog’liq lablarning ingichkalashishi, yuqori lab-burun masofasining uzun bo’lishi, yuqori lablarning ichkariga burilishi, og’iz burchaklarining pastga osilishi, yuqori lab terisida shtrix-kod chiziqlarining paydo bo’lishi kabi sabablar tufayli lablar uchun estetik muolaja zarurati paydo bo’lishi mumkin. Davolashda ko’plab usullar mavjud; gialuron kislotasi o’z ichiga olgan to’ldirgichlar, neyrotoksin qo’llash, yog’ inyeksiyalari, kimyoviy peeling va lazer, radiochastota kabi qurilma qo’llashlar va jarrohlik davolash asosiy hisoblanadi. Albatta, eng maqbul usul bemorga mos davolash usullarini birlashtirishdir. Bu muolajalar hudud anatomiyasini yaxshi biladigan, jarrohlik va jarrohlik bo’lmagan muolajalarni o’zlashtirgan malakali shifokorlar tomonidan va sog’liqni saqlash muassasalarida amalga oshirilishi kerak.
LAB TO’LDIRISH VA BOTOKS MUOLAJALARI
Lab to’ldirish muolajalarida ko’pincha gialuron kislotasi asosida bo’lgan materiallar ishlatiladi. Ko’pgina to’ldirish markalari mahalliy og’riqsizlantiruvchi vositalarni ham o’z ichiga olganligi sababli, bizga bu jarayonni qulay va og’riqsiz bajarish imkoniyatini beradi. Har ikki labga hajm berish, eros yoyini va lab konturlarini, shuningdek, burun tagidan yuqori labga tushadigan ustunlarni (filtrum) aniqlashtirish uchun lab to’ldirgichlari juda samaralidir. Jarayon taxminan 15 daqiqa davom etadi va o’sha kuni ijtimoiy hayotga qaytish mumkin. Jarayonning ta’sirchanligi shaxsga qarab farq qilsa-da, o’rtacha 8-12 oy davom etadi. Xuddi shu seansda shtrix-kod chiziqlarini yo’q qilish va pastga tushgan og’iz burchaklarini ko’tarish uchun neyrotoksin (botulinum toksin) qo’llashlar ham amalga oshirilishi mumkin. Bu jarayonlarning bir vaqtda bajarilishi uzoqroq muddatli natija beradi.
LABGA YOG’ INYEKSIYASI
So’nggi yillarda o’z tana yog’imiz tanamizda kontur berish maqsadida tobora ko’proq qo’llanilmoqda. Oddiy jarayon bilan qorin, bel yoki oyoq sohasidan olingan yog’lar ingichkalashtirilib, go’yo o’z tanamizdan to’ldirgich tayyorlanadi va hajmli maqsadlarda lablarda ishlatilishi mumkin. Jarayon mahalliy yoki umumiy og’riqsizlantirish ostida bajarilishi mumkin va o’z to’qimalarimizdan olinganligi sababli maksimal darajada xavfsizdir. Jarayonning kamchiliklaridan biri shundaki, yog’ greftlarining labdagi yashovchanligini oldindan aytib bo’lmaydi.
LAB KO’TARISH (LIPLIFT) OPERATSIYASI
Iyak, burun va lablar profilidan qaralganda bir uyg’unlikda bo’lishi kerak. Bu anatomik birlikning muhim qismi burun tagi va yuqori lab o’rtasidagi munosabatdir. Burun va yuqori lab orasidagi masofaning (mo’ylov masofasi) tuzilmaviy, yoshga bog’liq uzun bo’lishi, yuqori lablarning ichkariga burilganligi sababli nisbatan uzun ko’rinishi holatlarida lab ko’tarish jarayoni (liplift) foydali bo’ladi. Operatsiya mahalliy og’riqsizlantirish ostida bajarilishi mumkin, taxminan yarim soat davom etadi va bemor o’sha kuni ijtimoiy hayotiga qaytishi mumkin.
Tikuvlar burun tagiga yashiriladi va shifo jarayoni tugagach, odatda aniq bir iz qolmaydi. Bu jarayon bilan shtrix-kod chiziqlari ham kamaytirilishi yoki yo’q qilinishi mumkin. Mos bemorlarda bir vaqtning o’zida bir xil kesikdan burun qanotlari toraytirilishi mumkin. Bu jarayon ortodontik davolanish olganlarda, tishlarida noto’g’ri joylashuv bo’lganlarda, gummy smile deformatsiyasi bo’lganlarda (kulayotganda yuqori tishlarning haddan tashqari ko’rinishi) qo’llanilmasligi yoki juda ehtiyotkorlik bilan qo’llanilishi kerak.
