Gemoroy belgilari qanday? Davosi qanday qilinadi?

Bavon (gemoroy) belgilari qanday? Bavon, orqa chiqaruv yo‘li (anus) atrofidagi tomirlarning shishishi va kengayishi bilan yuzaga keladigan keng tarqalgan xastalikdir. Qabziyat, qattiq kuchanish, uzoq vaqt o’tirish yoki homiladorlik sababli bavon paydo bo‘lishi mumkin. Bu holat og‘riq, qichishish, achishish, orqa chiqaruv yo‘lidan qon ketishi va anusda shish paydo bo‘lishi kabi belgilar bilan namoyon bo‘lishi mumkin.

Bavonni davolash, kasallik belgilari va bemorning ahvoliga qarab turlicha bo‘ladi. Yengil hollarda, parhezga tolali mahsulotlar va suv iste’molini oshirish orqali qabziyatni oldini olish va qattiq kuchanishdan saqlanish foydali bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovuq suvda o‘tirish, vanna qabul qilish va qichishishni yengillashtiruvchi malhamlar ham ishlatilishi mumkin. Og‘irroq hollarda esa, shifokor tavsiya etgan dorilar, zarur hollarda rezina halqa bog‘lash yoki jarrohlik amaliyoti qo‘llanilishi mumkin.

Bavon, turmush tarzini o’zgartirish va to‘g‘ri davolash usullari bilan nazorat qilinishi mumkin bo‘lgan xastalikdir. Erta tashxis va davolash, belgilarni yengillashtirishga va jiddiyroq asoratlarning oldini olishga yordam beradi.

Bavon Nima?

Bavon, xalq orasida gemoroy nomi bilan ham tanilgan xastalikdir. To‘g‘ri ichak va anus atrofidagi tomirlarning shishishi va kengayishi bilan yuzaga keladi. Bu holat najas chiqarish jarayonida, o‘tirganda yoki harakat qilganda noqulaylik va og‘riq keltirishi mumkin. 

Bavon, uzoq muddatli qabziyat, ortiqcha vazn, noto‘g‘ri ovqatlanish odatlari, uzoq vaqt o‘tirish yoki turish kabi omillar tufayli yuzaga kelishi mumkin. Uning ichki va tashqi turlari mavjud. Ichki bavon, anusning ichki qismida paydo bo‘lsa, tashqi bavon, anusning tashqarisida shishib, sezilarli do‘mboq hosil qilishi mumkin. 

Bavonni davolashda, odatda tolaga boy parhez, muntazam jismoniy mashqlar, iliq suvda o‘tirish va mahalliy krem yoki malhamlar qo‘llanilishi mumkin. Jiddiy hollarda esa jarrohlik amaliyoti talab qilinishi mumkin. Erta tashxis va to‘g‘ri davolash bilan bavon belgilari nazorat qilinishi va hayot sifati yaxshilanishi mumkin.

Bavon Beligilari Nimalar?

Bavon belgilari, ichki va tashqi bavon turlarining farqlari tufayli biroz o’zgarishi mumkin. Biroq, umuman olganda, bavonning umumiy belgilari quyidagilardir:

• Anus atrofida qichishish: Bavon belgisi sifatida anus atrofida qattiq qichishish paydo bo‘lishi mumkin.
• Og‘riq va noqulaylik: Bavon, najas chiqarish paytida yoki uzoq vaqt o‘tirish, harakatsizlik kabi holatlarda og‘riq va noqulaylik hissini berishi mumkin.
• Anusda sezuvchanlik: Anus hududi sezgir bo‘lib qoladi va teginish yoki bosimga nisbatan sezgirlik ortadi.
• Qon ketishi: Bavonning eng keng tarqalgan belgilaridan biri bo‘lgan to‘g‘ri ichakdan qon ketishi, hojatxona qog‘ozida, najasda yoki hojatxona suvida qon izlari shaklida paydo bo‘lishi mumkin. Qon ketish odatda og‘riqsiz va yorqin qizil rangda bo‘lishi mumkin.
• Anus tashqarisida shish: Tashqi bavonlarda, anusning tashqarisida shishlar yoki do‘mboqlar paydo bo‘lishi mumkin.
• Ichki bavonlarda tushish: Ichki bavonlar rivojlangan darajaga yetganida, anus ichidan tashqariga tushishi mumkin.
• Najas chiqarish qiyinligi: Katta va shishgan bavonlar, najas chiqarish paytida to‘g‘ri ichakda bosim hosil qilib, najas chiqarishni qiyinlashtirishi mumkin.

Bavon Tashxisi Qanday Qo‘yiladi?

Bavon tashxisini qo‘yish uchun, bemorning belgilarini baholash va tekshirish odatda yetarli. Tashxis, umumiy jarroh yoki proktolog tomonidan qo‘yiladi. Bavon tashxisida qo‘llaniladigan keng tarqalgan usullar quyidagilardir:

• Kasalxonada tekshiruv: Bemorning belgilarini tinglash va tibbiy tarixini baholash uchun shifokor tomonidan o‘tkaziladigan fizik tekshiruv.
• To‘g‘ri ichakni tekshirish: Shifokor, anus va to‘g‘ri ichak hududini tekshirish uchun qo‘lqop kiyib, to‘g‘ri ichakni tekshiradi. Bu tekshiruv davomida ichki bavonlarning mavjudligi va kattaligi aniqlanishi mumkin.
• Anoskopiya: Shifokor, anus ichiga kichik asbob bo‘lgan anoskop bilan qaraydi. Bu usul bilan ichki bavonlarni yanada batafsil kuzatish mumkin.
• Proktoskopiya yoki sigmoidoskopiya: Anus va to‘g‘ri ichakni yanada batafsil tekshirish imkonini beruvchi usullardir. Bu muolajalarda, maxsus asbob bo‘lgan proktoskop yoki sigmoidoskop ishlatiladi.
• Kolonoskopiya: Agar najas chiqarish paytida doimiy qon ketish mavjud bo‘lsa yoki boshqa ichak bilan bog‘liq muammolar gumon qilinsa, kolonoskopiya o‘tkazilishi mumkin. Bu amaliyotda, to‘g‘ri ichak va yo‘g‘on ichakning to‘liq qismi kuzatiladi.

Tashxis masalasida ba’zan boshqa tibbiy holatlar bilan chalkashishi mumkin bo‘lgan belgilar mavjud bo‘lganda, shifokor bemorning holatini tasdiqlash uchun boshqa testlar va tasvirlash usullarini ham tavsiya qilishi mumkin.

E’tibor bering, agar to‘g‘ri ichakdan qon ketishi yoki anus bilan bog‘liq boshqa belgilarga duch kelsangiz, to‘g‘ri tashxis va davolash uchun tibbiyot mutaxassisiga murojaat qilishingiz muhim. Erta tashxis, jiddiyroq muammolarning oldini olishga yordam berishi mumkin.

Bavon Davosi Qanday Qilinadi?

Bavonni davolash, belgilarning og‘irligi, bavon turi va bemorning umumiy sog‘lig‘iga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Odatda uyda qo‘llaniladigan usullar va tibbiy davolash variantlari mavjud. Bular quyidagilardir:

Bavon uchun Uyda Davolash Usullari

• Tolaga boy ovqatlanish: Ko‘p tolali oziq-ovqat iste’mol qilish, najasning yumshoq bo‘lishiga yordam beradi va qabziyatni oldini oladi. To‘liq donlar, meva, sabzavot va tolali qo‘shimchalarni iste’mol qilishingiz mumkin.
• Suv ichish: Kunlik yetarli miqdorda suv ichish, najasning yumshoqroq bo‘lishini ta’minlaydi va qabziyat xavfini kamaytiradi.
• O‘tirish vannalari: Iliq suv bilan tayyorlangan o‘tirish vannalari, anus sohasidagi shish va og‘riqni yengillashtirishi mumkin.
• Muntazam jismoniy mashqlar: Muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish, ichak harakatlarini tartibga solishga va qabziyatni oldini olishga yordam beradi.
• Anus sohasini toza tutish: Anus sohasini toza, quruq va tirnash xususiyati bermaydigan holatda saqlash muhim. Hojatxona qog‘ozi o‘rniga nam salfetkadan foydalanish muloyimroq bo‘lishi mumkin.

Topik Kremlar va Malhamlar

Dorixonalardan retseptsiz sotib olinadigan topik kremlar yoki malhamlar, qichishish, og‘riq va shishishni kamaytirishga yordam berishi mumkin. Ammo bu mahsulotlarni ishlatishdan oldin shifokoringiz bilan maslahatlashish muhim.

Skleroterapiya

Ichki bavonlarni davolashda qo‘llaniladigan usuldir. Kimyoviy modda yuborish orqali bavonni kichraytirish maqsad qilinadi.

Koterizatsiya

Tashqi bavonlarni davolashda ishlatiladi. Elektrokoter deb nomlangan qurilma bilan bavon to‘qimasi kuydiriladi.

Rezina halqa ligatsiyasi

Tashqi bavonlarni davolashda qo‘llaniladi. Bavonning tubiga rezina halqa qo‘llash orqali qon oqimini to‘xtatadi va bavonning qurishini ta’minlaydi.

Hemoroidektomiya

Og‘ir holatlarda yoki boshqa davolash usullari yordam bermaganida bavonni jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash amaliyotidir.

Davolash usuli, shifokor tomonidan o‘tkaziladigan tekshiruv va tashxisga asoslanib belgilanadi. O‘z-o‘zini davolash yoki noto‘g‘ri davolash, vaziyatni yomonlashtirishi mumkin. Shu sababli, har qanday belgi yoki shubha mavjud bo‘lganda proktolog yoki umumiy jarrohga murojaat qilishingiz muhim.

Bavon Amaliyoti Qanday Qilinadi?

Bavon operatsiyasi, og‘ir holatlarda yoki boshqa davolash usullari samarali bo‘lmagan hollarda afzal ko‘rilishi mumkin. Operatsiyaning turi va usuli, bavonning turi va og‘irligi, bemorning umumiy sog‘lig‘i va boshqa omillarga qarab farq qilishi mumkin. Mana keng tarqalgan bavon operatsiyasi usullaridan ba’zilari:

• Gemoroidektomiya: Bu operatsiya, ichki va tashqi bavonlarni davolash uchun qo‘llaniladi. Bavon atrofidagi shishgan to‘qimaning jarrohlik yo‘li bilan olib tashlashni o‘z ichiga oladi. Operatsiya davomida odatda umumiy narkoz qo‘llaniladi. Tashqi bavonlar uchun bavon to‘qimasini olib tashlashni o‘z ichiga olgan jarrohlik aralashuvi keng tarqalgan.
• Stapler Gemoroidopeksiya: Bu usul, ichki bavonlarni davolash uchun qo‘llaniladi. Anal kanalning yuqori qismiga halqa (stapler) joylashtiriladi va shu tariqa bavonning qon oqimi to‘xtatilib, kichraytiriladi.
• THD (Transanal Gemoroidal Dearterializatsiya): Bu minimal invaziv usuldir. Bavonni qon bilan ta’minlovchi arteriyalarni bog‘lash orqali qon oqimini kamaytirishni maqsad qiladi. Shunday qilib, bavon kichrayadi va tuzaladi.
• Lazer Davolash: Lazer, tashqi bavonlarni davolash uchun ishlatilishi mumkin. Lazer nurlari bilan bavon to‘qimasi yo‘q qilinadi va to‘qima siqiladi, shu tariqa qon oqimi kamayadi.

Operatsiyadan so‘ng, bemorlar odatda qisqa muddat kasalxonada kuzatiladi va uyga yuboriladi. Tiklanish jarayoni, operatsiyaning turiga va shaxsning umumiy sog‘lig‘iga qarab farq qilishi mumkin, ammo odatda bir necha hafta ichida tiklanish kuzatiladi.

Bavon Xavf Omilalari Nimalar?

Bavon rivojlanishi, ba’zi xavf omillari ta’sirida bo‘lishi mumkin. Bu omillar, shaxsning turmush tarzi, ovqatlanish odatlari va genetik moyilligi kabi turli sabablarga ko‘ra farq qilishi mumkin. Mana bavon xavf omillarining ba’zilari:

1. Qabziyat: Noodatiy va qattiq najas chiqarish, anus va to‘g‘ri ichak sohasidagi tomirlarning bosim ostida qolishiga va bavon rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
2. Ortiqcha vazn yoki semirish: Ortiqcha vazn, anal sohaga qo‘shimcha bosim o‘tkazadi va bavon xavfini oshirishi mumkin.
3. Uzoq vaqt o‘tirish yoki tik turish: Ofisda uzoq vaqt stol ustida o‘tirganlar yoki tik turganlarda, qon aylanishining buzilishi va anal sohadagi tomirlarning shishishi yuzaga kelishi mumkin.
4. Homiladorlik: Homiladorlik davrida, qorin ichki bosimining ortishi va gormonal o‘zgarishlar, bavon rivojlanishini osonlashtirishi mumkin.
5. Qattiq kuchanish: Najas chiqarish paytida qattiq kuchanish, bavon xavfini oshirishi mumkin.
6. Oilada anamnez: Oilada ilgari bavon tarixi bo‘lgan shaxslar, bavon rivojlanish xavfini o‘zida mujassam etishi mumkin.
7. Kam tolali parhez: Tolaning yetishmasligi, najasning qotishiga va qabziyat muammolariga olib kelib, bavon xavfini oshirishi mumkin.
8. Anus sohasiga shikastlanish: Anus sohasiga uzoq muddatli va kuchli shikastlanishlar, bavonlarning rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
9. Achchiq moddalar: Kimyoviy asosli sovunlar, nam salfetkalar yoki qo‘pol hojatxona qog‘ozlari kabi achchiq moddalarni ishlatish, anal sohaning tirnashiga olib kelishi mumkin.

Bavon xavf omillarini minimallashtirish uchun, tolali oziq-ovqatlar iste’mol qilish, muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish, yetarli suv ichish, qabziyatdan qochish, uzoq vaqt o‘tirishdan yoki tik turishdan saqlanish va anus sohasini toza va quruq tutish muhim.

Bavonni Oldini Olish Uchun Nimalar Qilish Kerak?

Bavonni oldini olish uchun quyidagi choralarni ko‘rish muhim:

• Tolali ovqatlanish: Oziqlanish ratsioniga yetarli miqdorda tola saqlovchi mahsulotlarni kiritish, najasning yumshoq bo‘lishiga va ichakning muntazam ishlashiga yordam beradi. To‘liq donlar, sabzavotlar, mevalar va dukkaklilar kabi tolaga boy mahsulotlarni ovqatlanish rejasiga qo‘shish foydali bo‘ladi.
• Suv ichish: Kuniga kamida 8 stakan suv ichish, najasning yumshoq bo‘lishiga va qabziyatni oldini olishga yordam beradi.
• Muntazam jismoniy mashqlar: Muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish, ichak harakatlarini tartibga solishga va qon aylanishini yaxshilashga yordam berishi mumkin. Yurish, suzish, yoga kabi engil jismoniy mashqlar bavonni oldini olish uchun foydalidir.
• Hojatxonada ko‘p vaqt sarflamaslik: Hojatxonada uzoq o‘tirish yoki qattiq kuchanish, bavon xavfini oshirishi mumkin. Ehtiyojingizni darhol bajaring va hojatxonada uzoq vaqt sarflashdan saqlaning.
• Anus sohasini toza va quruq tutish: Hojatxona ishidan so‘ng yumshoq hojatxona qog‘ozi yoki nam salfetka yordamida anus sohasini muloyimlik bilan tozalang va quruq tuting. Haddan tashqari issiq vannalar va doimiy tozalash, terini tirnash xususiyatiga ega bo‘lishi mumkin, shuning uchun ulardan saqlanish kerak.
• Haddan tashqari kuchanishdan saqlanish: Najas chiqarish paytida ortiqcha kuchanishdan saqlaning. Agar qabziyat bo‘lsa, uni tabiiy yo‘llar bilan oldini olishga harakat qiling.
• Haddan tashqari o‘tirish yoki tik turishdan saqlanish: Uzoq vaqt o‘tirish yoki tik turish, anus sohasidagi qon oqimiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Agar ishingiz tufayli uzoq vaqt o‘tirishga majbur bo‘lsangiz, vaqti-vaqti bilan o‘rningizdan turib harakat qilishga e’tibor bering.
• Haddan tashqari issiq va achchiq ovqatlardan saqlanish: Haddan tashqari issiq yoki achchiq ovqatlar, anus sohasida tirnash xususiyatiga olib kelishi mumkin. Bunday ovqatlardan saqlanish foydali bo‘ladi.